Tản mạn về cây chanh vàng (Yellow Lemon)

Mấy hôm nay có nhiều người hỏi về cây chanh vàng. Tiện đây mình cũng chia sẻ chút kiến thức về cây chanh vàng mà mình biết cho các bạn.

– Mọi người hay hỏi mình là có bán chanh vàng Mỹ không? Mình hay nói đùa là bạn hỏi Mỹ Tho hay Mỹ Đình? Cây chanh vàng vốn có xuất xứ từ châu Á, là cây bụi thường xanh của châu Á, đặc biệt là Nam Á. Xuất xứ gốc của nó là Trung Quốc, Ấn Độ và các nước Nam Á khác. Mãi sau này, nó mới được du nhập sang các nước thuộc vịnh Ba Tư và châu Âu, sau cùng mới tới châu Mỹ. Thế nên nếu nói chanh vàng Mỹ thì thành thực mà nói là không biết nó là Mỹ Tho hay Mỹ Đình hoặc là Mỹ Đức Đùa chút vậy thôi, nghiêm túc mà nói thì ở Việt Nam, tên gọi chanh vàng Mỹ (Lemon) để chỉ chung các loại chanh vàng, phân biệt với chanh xanh (Lime). Mà có lẽ người ta cũng sính ngoại, thế nên ngoài chữ vàng ra phải cố thêm chữ Mỹ vào để thể hiện cây có nguồn gốc từ nước Mỹ xa xôi, nhằm tăng lên giá trị của cây. Với mọi người nói chung, Mỹ thì cái gì cũng ưu việt và thần thánh, những thứ khác, không có cửa để so sánh. Do đó, mình nghĩ tên chuẩn nhất của nó vẫn nên gọi là CÂY CHANH VÀNG.

– Chanh vàng có 2 dòng chính: Dòng lấy nước và dòng lấy hương. Dòng lấy nước thì đa số vỏ mỏng, nhẵn, mọng nước, hình thái lá như lá cam, thơm nhẹ, được dùng không khác gì chanh ta (Lime) là mấy. Ưu điểm của dòng này là nước nhiều, vị chua thanh và dịu. Dòng lấy hương thì ngược lại: Vỏ và cùi dày, hàm lượng tinh dầu lớn nhưng quả cứng, ít nước (thường hay bị khô). Ưu điểm của dòng này là hương thơm mạnh, độ bền quả cao (Quả chín có thể neo trên cây tới 3-4 tháng mới hỏng). Nhược điểm là khá cứng, ít nước, khó vắt nước. Bạn nào muốn dùng nước của quả này thì nên chọn quả chín, để vào tủ lạnh tầm 1 tuần thì khi cắt sẽ dễ vắt nước hơn nhiều (Tuy nhiên nếu để trong tủ lạnh lâu, hàm lượng tinh dầu của quả sẽ giảm và dẫn tới việc chanh không còn thơm đậm như lúc mới hái nữa).

– Chanh vàng có khoảng vài chục loại khác nhau, đều có tên như Eureka, Lisbon, Mayer, Yuzu…. Trong mỗi loại lại có hàng chục biến thể khác nhau được lai tạo (VD như dòng Eureka sẽ có cả chục loại như Allen Eureka, Allen-Newman Eureka lemon, Cascade Eureka lemon (CRC 2703), Old line Eureka lemon…). Tương tự đối với các loại chanh vàng còn lại, mỗi loại cũng có cả chục biến thể khác nhau. Các giống chanh vàng khác nhau sẽ cho ra những loại quả khác nhau như: Màu sắc quả khi chín, hình thái quả, ít hạt/nhiều hạt và không hạt, độ chua của quả, độ mọng nược, sức kháng chịu sâu bệnh và phù hợp với điều kiện thời tiết, thổ nhưỡng của những vùng đất chuyên biệt ( Chịu mặn, chịu hạn, chịu úng…). Có những loại chanh có những công dụng riêng biệt tạo nên sự độc đáo và thương hiệu cho từng loại chanh đó (VD chanh vàng Yuzu là một trong những loại chanh vàng nổi tiếng của Nhật, là gia vị không thể thiếu trong các món ăn của Nhật hoặc loại chanh vàng Amalfi lemon làm nên món rượu Limoncello nổi tiếng của Ý).

– Các loại chanh vàng đang bán trên thị trường thì 99% là cây được nhập từ Trung Quốc và Thái Lan về, chủ yếu là dòng lai của Eureka. 1% các loại chanh vàng khác như Eureka, Lisbon, Mayer, Yuzu… thường nằm trong vườn của các bạn chơi cây thích sưu tập, là đa số những cây này được nhập về Việt Nam theo dạng hàng xách tay (đi du lịch đem về hoặc nhờ bạn bè, người thân ở nước ngoài khi về VN xách về hộ). Nói như vậy không có nghĩa là bài xích hàng Tàu Thái, bạn nào chơi cây rồi đều biết nếu như hàng Tàu hay Thái nhập từ các nhà vườn lớn, uy tín bên đó thì giá cũng không hề rẻ (tất nhiên là có rẻ hơn so với hàng châu Âu và Mỹ). Nó cũng giống như khi bạn mua hàng Trung vậy: Bạn sẽ quyết định mua hàng trung ương nội địa hay mua hàng địa phương, sẽ có sự chênh lệch về giá cả không hề nhẹ.

– Cây chanh vàng sống được bao lâu: Thông thường tuổi đời của cây chanh vàng là vài chục năm, thậm chí hàng trăm năm. Theo mình biết thì ở Ý có những vườn chanh vàng có những cây tuổi đời đã hàng trăm năm vẫn phát triển tốt và cho ra trái đều đặn. Thế nên bạn cũng không cần quá quan tâm đến tuổi của cây chanh vàng. Mình có thể chắc chắn với bạn một điều rằng nếu bạn trồng cây chanh vàng, thì nếu như không có gì thay đổi, bạn sẽ thoát xác trước khi cây chanh vàng của bạn tận số :p Và khi bạn hóa vàng rồi, sự sống chết của cây chanh vàng đôi khi nó không còn phụ thuộc vào sự chủ quan duy ý chí của bạn nữa. Khi ấy, có lẽ bạn đang bận ngao du ở phương trời nào đó hoặc đang trong quá trình hoàn thành kiếp sống luân hồi mới với một cuộc đời hoàn toàn mới rồi cũng nên.

– Vấn đề về cây nguyên bản hay cây ghép: Cây nguyên bản ở đây được hiểu là cây chiết/gieo hạt từ cây mẹ, còn cây ghép thì thường dùng mầm ghép từ cây mẹ ghép vào một cây cùng họ tương thích có bộ rễ khỏe và sức kháng chịu sâu bệnh tốt, phù hợp với điều kiện thời tiết và thổ nhưỡng địa phương giúp cho cây phát triển tốt hơn. Thực ra nếu bạn trồng nhiều và thực hành nhiều, bạn sẽ thấy mỗi loại nó có những ưu nhược điểm riêng của nó, quan trọng là nó phù hợp với sở thích, nhu cầu của bạn. Cá nhân mình thấy khi trồng thì cả hai loại đều phát triển tốt và ổn định. Ở khía cạnh nào đó thì mình thích cây ghép hơn vì những ưu điểm rõ rệt của nó: Giữ nguyên được đặc tính của cây mẹ, cây có bộ rễ khỏe và chống chọi sâu bệnh tốt, có thể ghép tùy ý để tạo ra được những cây theo ý của mình… Nếu bạn biết cách chăm sóc thì tuổi thọ và độ bền của cây ghép với cây nguyên bản là như nhau. Vấn đề ở đây là phương pháp và kỹ thuật ghép, cách chăm cây khi vừa ghép xong cũng như cách cắt tỉa các mầm dại trong quá trình cây phát triển. Nếu như bạn hay nhập cây từ châu Âu hay Mỹ, Nhật về sẽ thấy: Gần như hơn 90% cây họ bán ra thị trường là cây ghép, thế nên không thể nói, cây ghép là không bền và tốt như cây nguyên bản được.

P/S: Trên đây là một số kiến thức mình lượm lặt và tích lũy được trong quá trình trồng cây. Về cây chanh vàng, bạn có thể tham khảo thêm hai đường link sau để hiểu hơn về nó và những giống chanh vàng hiện đang có trên thế giới:

Leave a Reply Cancel reply