Phải nói ngay từ đầu rằng Việt Nam không phải là xứ sở của hoa hồng, cũng không có giống hồng nào đáng được gọi là cổ và quý cả. Hồng theo chân người Pháp du nhập vào Việt Nam những năm giữa thế kỷ 19, và cũng chỉ được trồng ở các biệt thự của những gia đình người Pháp sinh sống, làm việc ở Việt Nam. Thời gian sau đó, hồng mới được phổ biến và đưa ra dân gian. Tuy nhiên, hồng chỉ được trồng làm… hàng rào là chủ yếu. Không có chuyện là một loại cây quý của các cung vua, phủ chúa như nhiều người nói, càng không có những câu chuyện thêu dệt đại loại hồng được trồng để dâng lên các cung tần, mỹ nữ với chức năng làm đẹp như mọi người đồn thổi.
Các cụ có câu “Vua chơi lan, quan chơi trà” đã chỉ rõ phẩm giá những cây vốn được tầng lớp thượng lưu xưa ưa chuộng. Đối với tầng lớp quý tộc xưa, những cây trong nhà ngoài những cây truyền thống như nhãn, mít, vải… ra thì các loài hoa được ưu tiên bao giờ cũng là loài hoa gắn liền với văn hóa á đông, có tác dụng cụ thể như: Hoa ngâu, hoa nhài, hoa sói, hoa quỳnh… Cây hồng không hề được nhắc đến và cũng còn khá xa lạ với người Việt Nam.
Nói vậy để thấy rằng, hồng là cây dân dã, cây mới được du nhập vào Việt Nam những năm gần đây. Theo thiển nghĩ của tôi, cây hồng đáng được gọi là hồng cổ, hồng bản địa Việt Nam có lẽ là cây hồng tầm xuân bắc và cây hồng tầm xuân. Những cây hồng khác, đã được du nhập vào VN đã lâu nên cứ tạm gọi là hồng Việt Nam đi vậy. Trải qua một thời gian dài, các cây hoa hồng ngoại đã bị mất đi tên gốc của nó, và được gán cho những cái tên thuần Việt như: hồng cổ sapa, hồng vân khôi, hồng bạch ho…
Việc tìm lại tên gốc chính xác cho cây hoa hồng là một công việc vô cùng khó khăn. Trên thực tế, hiện nay trên thế giới có hàng nghìn loại hoa hồng khác nhau, chưa kể các giống mới liên tục được các nhà vườn giới thiệu hàng năm. Và nếu chỉ để so sánh các loại hoa dựa vào những bức ảnh tham chiếu thì rất khó nhận ra sự khác biệt. Nói một cách đơn giản, khi chúng tôi muốn tìm lại tên chính xác cho cây hồng leo phớt hồng, chúng tôi đã lục lọi tham chiếu rất nhiều loại hoa hồng khác nhau nhưng rốt cục, vẫn chưa thể trả lại tên cho em. Mặc dù, khi so sánh theo ảnh thì có rất nhiều cái tên được đưa ra như Blush Noisette,… Tuy nhiên thực tế khi nhập những cây hồng này về để so sánh trực tiếp thì kết quả lại khác rất xa so với tham chiếu qua hình ảnh.
Việt Nam là một đất nước có khí hậu nhiệt đới gió mùa, không có mùa đông quá lạnh. Trong khi đó, hồng là một cây trồng thích hợp với khí hậu ôn đới. Điều này thể hiện rõ nét qua những cây hồng được nhập về Việt Nam và các nhà vườn hiện nay đang trồng: Cây hồng sinh trưởng rất yếu và khó khăn trong giai đoạn mùa hè với nhiều loại sâu bệnh khác nhau, dù bạn có chăm như thế nào đi nữa cũng khó có một cây hồng ưng ý. Tuy nhiên, mọi chuyện sẽ khác hẳn khi vào cuối thu và mùa đông: Cây hồng bật lên sức sống mạnh mẽ, dù ít được chú ý và chăm sóc cây vẫn khỏe, đẹp, hoa to và màu sắc, form hoa làm say đắm lòng người. Minh chứng rõ ràng nhất là cây hồng quế: Mặc dù là một cây hồng được coi là bản địa của Việt Nam nhưng vào mùa hè, hoa của cây hồng này chỉ bé như cái móng tay và đôi khi trở thành cánh đơn. Tuy nhiên, khi vào mùa lạnh hoa của nó biến đổi khác hẳn: To như cái chén hoa hồng uống nước và cánh to, dày, nhiều cánh, màu sắc cũng sặc sỡ hơn.
Mặc dù hoa hồng cần nhiều nắng, nhưng mùa hè ở Việt Nam tuy có số giờ nắng dài nhưng cũng đồng nghĩa với nền nhiệt độ lên quá cao (thậm chí có lúc lên tới gần 500C). Hoa hồng không chịu được nền nhiệt độ quá cao như vậy, dẫn tới hiện tượng cây kém phát triển, còi cọc, nhiều sâu bệnh. Một số nhà vườn dùng nhà kính và lưới đen để hạn chế nền nhiệt độ, giúp cho cây phát triển tốt hơn. Tuy nhiên, các nhà vườn cũng quá lạm dụng các thuốc kích thích sinh trưởng và thuốc trừ sâu, dẫn đến hiện tượng cây tại nhà vườn bao giờ nhìn cũng rất xanh mướt, sai hoa nhưng yếu. Những cây hoa này khi về đến tay người trồng sẽ bị kém phát triển do điều kiện của người trồng không được tốt như ở nhà vườn. Thông thường, các nhà vườn sẽ phun theo định kỳ 3 ngày/lần. Nói một cách đúng đắn thì các cây hoa hồng ở nhà vườn sống nhờ vào phân và thuốc được phun thường xuyên, như cách con người ta ngậm sâm để tồn tại vậy.
Một số cây hoa hồng khi du nhập vào Việt Nam, trải qua một thời gian dài thích nghi đã phát triển tốt. Tuy nhiên, khi đến mùa hè, cây vẫn bị chững lại và hoa sẽ nhỏ hơn, form hoa cũng như màu sắc bị biến đổi khá nhiều so với mùa lạnh. Mặc dù vậy, sức sống và sức đề kháng của cây tốt hơn nhiều so với những loại hồng mới được nhập về. Trên các trang web của các nhà vườn nổi tiếng thế giới như DA hay Heirloom, họ có bảng phân loại chi tiết các Zone (vùng) cho những cây hoa hồng cụ thể. Đây cũng là một tham số mà người chơi nên tham chiếu để lựa chọn, tránh trường hợp cây mình mua về không thể sinh trưởng tốt trong vùng khí hậu mà mình đang sinh sống.
Leave a Reply