Tôi không biết chính xác tên của loại hoa này là gì, chỉ biết tên gọi dân dã của nó là Tầm xuân. Và trong tiếng Việt, cái tên Tầm xuân đôi khi được hiểu với nhiều loại hoa khác nhau. Nhưng trong khuôn khổ bài viết này, tôi chỉ đề cập đến loài hoa hồng được gọi là tầm xuân.
Tầm xuân là một loại hồng leo “dại”. Tôi tạm gọi nó là “dại” bởi tính chất hoang dã cũng như sức sống mãnh liệt của loài hoa này. Có lẽ, hiếm có loại hoa hồng nào có sức sống khỏe, mãnh liệt đến thế. Tầm xuân có khả năng leo nhanh và cao, thường được người dân trồng làm hàng rào tự nhiên kiêm làm cảnh bởi cây khỏe, ít phải chăm và rất nhiều gai nhọn, một hàng rào chống trộm hoàn hảo. Không biết đây có phải là loài hồng bản địa của Việt Nam hay không, chỉ biết tầm xuân có nguồn gốc khá lâu đời thường được trồng ở các vùng quê Việt Nam.
Tầm xuân là loại hoa một mùa, mùa ra hoa của tầm xuân thường là vào tháng 3 đến tháng 5 hàng năm (đối với các tỉnh phía Bắc). Tầm xuân cũng có thể cho hoa quanh năm nếu được trồng ở vùng có khí hậu thích hợp (như Đà Lạt chẳng hạn). Tuy nhiên, với những vùng không có mùa lạnh (như Sài Gòn) thì tầm xuân không có hoa. Có lẽ, với nền nhiệt độ nóng và ổn định quanh năm, không đủ lạnh để cho tầm xuân có thể tạo mầm hoa. Điều này cũng không có gì ngạc nhiên bởi một số loại hoa ngoại nhập khi nhập về Việt Nam cho hoa rất đẹp khi vừa đem về bởi các mầm hoa đã được tạo sẵn. Tuy nhiên sau đó sẽ không bao giờ có thể có hoa nữa (… là một ví dụ điển hình) do khí hậu Việt Nam không có đủ độ lạnh cần thiết để tạo mầm hoa. Do đó, các bạn ở khu vực phía nam nên chú ý nếu yêu thích loài hoa này.
Do quá trình tích lũy chất cả năm nên khác với những loại hoa hồng khác, khi ra hoa tầm xuân tạo rất nhiều nụ và bung hoa rực rỡ. Hoa tầm xuân màu hồng nhạt, mảnh, cánh kép và nhỏ như đồng xu. Tuy nhiên bù lại, tầm xuân cực sai hoa và những cành hoa của tầm xuân lên đến hàng chục, thậm chí hàng trăm bông. Hoa tầm xuân có hương thơm nhẹ, có thể ướp làm trà để uống. Khi nở rộ, tầm xuân tạo nên một bực tường/giàn hồng rực rỡ không kém gì các giàn hoa hồng bên trời Tây.
Do đặc tính có bộ rễ khỏe, thích nghi tốt với môi trường và ít bệnh tật, sức sống mãnh liệt nên tầm xuân hay được dùng để làm gốc ghép các loại hoa hồng khác, đặc biệt là các giống hồng ngoại. Chính vì vậy, nhiều người mua cây hồng ghép nếu không để ý sẽ để cho mầm tầm xuân mọc lên, làm hỏng đi mắt ghép dẫn đến hỏng cây. Một số người mới chơi hồng chưa có kinh nghiệm thường bị lỗi này, và sau đó thì đổ lỗi cho nhà vườn bán cây kém chất lượng, không đúng chủng loại nhưng kỳ thực, đây không phải là lỗi của nhà vườn.
Các gốc tầm xuân già với những hình thù kỳ dị cũng được khai thác để ghép các loại hồng khác vào tạo thành những cây hồng Bonsai khá đẹp mắt. Tuy nhiên, với loại cây ghép, người chơi cần chú ý loại bỏ các mầm tầm xuân. Các mắt tầm xuân có thể phát từ thân, hoặc có thể lên từ các rễ già. Do đó, dù kỹ thuật ghép có tốt đến đâu đi chăng nữa, việc một cây ghép có mầm tầm xuân phát triển cũng là điều hoàn toàn có thể xảy ra.
Hiện nay, tầm xuân đang bị khai thác một cách ồ ạt và tận thu quá mức, dẫn tới hiện tượng bị thoái hóa giống cũng như một số bệnh khó chữa như bệnh sùi cành (Crown gall). Đây là bệnh do vi khuẩn Agrobacterium tumefaciens gây ra. Bệnh này khá khó chữa do vi khuẩn có thể tồn tại trong đất đến 2 năm. Đặc biệt, tốc độ lây lan khá nhanh khi ghép cây bằng dụng cụ chưa được diệt khuẩn và tiếp xúc vưới cây bị bệnh. Thông thường, cách xử lý tốt nhất là loại bỏ cây chủ bị bệnh để tránh lây lan sang các cây khác.
Nếu bạn là một người thích vẻ đẹp rực rỡ cũng như màu sắc tươi tắn của tầm xuân, và bạn chấp nhận đợi chờ cả một năm dài để có một vòm hồng rực rỡ thì tôi nghĩ tầm xuân cũng là một lựa chọn đáng để bạn phải suy nghĩ./.
P/S: Trong bài viết có sử dụng một số các ảnh của các bạn khác chụp và sưu tầm. Do không có điều kiện xin phép về bản quyền nên mong các tác giả thông cảm và cho phép sử dụng vì bài viết được sử dụng với mục đích phi lơi nhuận
Leave a Reply